فن بازار
فن بازار

 

فن بازار چیست؟

فن‌بازار به معنای بازار فناوری، محلی برای مبادلات فناوری است. در واقع فن‌بازار یك بنگاه معاملات فناوری است كه با ایفای نقش واسطه اطلاعاتی و حقوقی، وظیفه نزدیك كردن طرف‌های «عرضه» و «تقاضا» در حوزه فناوری و محصولات پیشرفته را بر عهده دارد.

شناسایی و ارائه فرصت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری، جلب سرمایه‌گذاران، تسهیل روند تجاری‌سازی دانش‌فنی و سایر فعالیت‌های حرفه‌ای كه منجر به «توسعه بازار فناوری» می‌شود از جمله نقش‌های اساسی فن‌بازارها است. در دنیا فن‌بازارها به سه دسته فن‌بازارهای اطلاعات فناوری، فن‌بازارهای انتقال فناوری و فن‌بازارهای تركیبی تقسیم‌بندی می‌شوند.

 

فن بازار به معنای بازار فناوری، یعنی محلی برای مبادلات تکنولوژی است. همان‌طور که بازار مسکن محل مبادله مسکن است و بنگاه‌های معاملات مسکن واسطه‌های اطلاعاتی و حقوقی معامله مسکن هستند، در بازار فناوری نیز فن‌بازارها نقش واسطه‌ای برای رساندن اطلاعات تکنولوژی به «عرضه‌کنندگان»، «متقاضیان»، «کارآفرینان» و «سرمایه‌گذاران» را دارد. درضمن به ارائه مشاوره در خصوص مراحل انتقال تکنولوژی می‌پردازد.

تولد فن‌بازارها به یک دهه قبل (دهه ۱۹۹۰) و کشورهای شرق آسیا برمی‌گردد. کشورهایی چون «ژاپن»، «چین» و «هنگ‌کنگ» که خود تولیدکننده تکنولوژی نبودند و بیشتر از استراتژی انتقال تکنولوژی استفاده می‌کردند، برای سامان‌دهی به جریان انتقال تکنولوژی در کشورشان دست به ایجاد ساختارهایی زدند که بعداً به نام Technomarket یا technomart معروف شدند.

 

نمونه‌ای از مهم‌ترین فن‌بازارها درحال حاضر عبارت‌اند از:

 فن‌بازار آسیا و اقیانوسیه APCTT؛ مستقر در دهلی‌نو

فن‌بازارYet2؛ در آمریکا

فن‌بازار هنگ کنگ.

 

فن‌بازار و مأموریت آن:

ظرایف موجود در انتقال تکنولوژی لزوم ایجاد اطلاع‌رسانی صحیح، مشاوره و استانداردسازی مبادلات را بوجود آورد، که این نقش توسط فن‌بازارها ایفا می‌شود. در اصل فن‌بازار در نقش یک واسطهٔ حرفه‌ای در سطوح مختلف در کنار عرضه‌کنندگان (دانشگاه‌ها، پژوهش‌گاه‌ها و واحدهای تحقیق و توسعهٔ صنایع) و متقاضیان تکنولوژی (صنایع بزرگ، بنگاه‌های اقتصادی کوچک و متوسط، سرمایه‌گذاران و حتی دانشگاه‌ها) خواهد بود. با این تعریف می‌توان گفت فن‌بازار در اصل یک بنگاه تخصصی معاملات تکنولوژی است.

 

در این بازار، فروشندگان تکنولوژی فرصت می‌یابند تا ایده‌ها و تکنولوژی‌های خود را به معرض نمایش گذاشته و برای آن‌ها اقدام به بازاریابی نمایند. از طرفی این امکان نیز وجود دارد که متقاضیان تکنولوژی نیز تقاضاهای خود را مطرح نموده و به این صورت قدرت انتخاب بالاتری در بین گزینه‌ها داشته باشد.

 

انواع فن‌بازارها:

فن بازارها به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

 

فن‌بازار اطلاعات: در فن‌بازار اطلاعات، تنها اطلاعات تکنولوژی به مخاطبان عرضه می‌شود. در واقع همان‌طور که وقتی به یک بنگاه معاملات مسکن مراجعه می‌کنید، اطلاعات کاملی در مورد مسکن قابل خرید یا فروش با تمام ویژگی‌هایش می‌بابید، در فن‌بازار اطلاعات هم می‌توانید از تکنولوژی‌های قابل خرید و فروش مطلع شوید.

فن‌بازار مشاوره: این گونه فن‌بازارها به طرفین معامله انتقال تکنولوژی مشاوره‌های فنی، حقوقی و بازار می‌دهند تا به بهترین شکل منافع طرفین تأمین شود.

فن‌بازار ترکیبی: که هر دو وظیفه بالا را هم‌زمان انجام می‌دهد.

 

فن بازار در ایران:

با گسترش روزافزون اهمیت فن‌بازارها در دنیا بعنوان یک ابزار قدرتمند توسعه و تبادل فناوری، ایده ایجاد فن‌بازار در ایران در سال۱۳۸۱ شکل گرفت. با توجه به عدم وجود تجربه مشابه در داخل کشور، فاز مطالعاتی ایجاد فن‌بازار در همان سال در پارک فناوری پردیس آغاز شد. مدل مناسب برای پیاده‌سازی در ایران با توجه مطالعات انجام‌شده و نیز شرایط و زیرساخت‌های موجود در کشور در سال ۱۳۸۲ استخراج گردید و منجر به شکل‌گیری اولین فن‌بازار در پارک فناوری پردیس شد که تحت عنوان فن‌بازار ملی ایران به‌کار خود ادامه داد. در همان سال، اصطلاحات و تعاریف فن‌بازار در قالب یک واژه‌نامه، مورد امضا و تأیید سه وزارتخانه علوم، تحقیقات و فناوری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و صنایع و معادن وقت و پارک فناوری پردیس واقع گردید. در این واژه‌نامه، به تعریف فن‌بازار، بخش‌های آن، سایت فن‌بازار ملی و فن‌بازارهای تخصصی اشاره شده است. در حال حاضر، فن‌بازار ملی ایران، بزرگترین و منسجم‌ترین تشکیلات مرتبط با فن‌بازار در ایران است. این مرکز که توسط پارک فناوری پردیس تأسیس شده است تاکنون اقدامات مختلفی مانند راه‌اندازی بانک اطلاعات مرجع فناوری، برگزاری جشنواره ملی فناوری و… را انجام داده و هم‌اکنون راه‌اندازی بخش فیزیکی فن‌بازار ملی را در پارک مذکور در دستور کار خود دارد. از دیگر اقدامات انجام شده در رابطه با فن‌بازار در ایران، می‌توان به برگزری نمایشگاه فن‌بازار در هفته پژوهش از سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵ توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اشاره نمود.

 «مركز فن‌بازار ملی ایران» به‌عنوان مرجع اطلاعات فناوری كشور، با هدف رفع نیازهای اطلاعاتی افرادی كه با مقوله تجاری‌سازی دانش فنی و مبادلة آن سروكار دارند و نیز كمک به توسعه بازار فناوری از طریق تجاری‌سازی نوآوری‌ها در كشور، در سال 1383 توسط پارك فناوری پردیس تأسیس گردید.

 

در حال حاضر این مركز با در اختیار داشتن بزرگترین بانك اطلاعات فناوری كشور، اجرای برنامه‌های متعدد ملی و بین‌المللی، برخورداری از شبكه گسترده فن‌بازارهای منطقه‌ای و تخصصی، شبكه كارگزاران حرفه‌ای تبادل فناوری و سایر ابزارهای قانونی، زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، موضوع «توسعه و مدیریت بازار فناوری كشور» را مأموریت اصلی خود قرار داده است.

 

 

 برخی خدمات و مزیت ها

  مركز فن‌بازار ملی ایران خدمات و مزیت‌های زیر را برای مخاطبین و كاربران خود فراهم می‌آورد. عمده خدمات اشاره شده در ذیل، با استفاده از ظرفیت كارگزاران حرفه‌ای مركز فن‌بازار ملی قابل ارائه خواهد بود.

 دسترسی به مرجع اطلاعات فناوری كشور در بستر اینترنت www.techmart.ir

  • بازاریابی محصولات و فناوری‌های شركت‌های دانش‌بنیان / فناور
  • شناسایی و تامین فناوری‌ها/ محصولات مورد نیاز صنایع و شركت‌های بزرگ دولتی و غیر دولتی
  • ارزیابی و ارزشگذاری فناوری
  • جلب سرمایه‌گذاری برای طرح‌های فناوری (با توجیه اقتصادی)
  • انتقال فناوری بین‌المللی و داخلی
  • انجام مبادلات مصادیق مالكیت فكری ( گواهی ثبت اختراع، طرح‌های صنعتی، علایم تجاری) با استفاده از سازوكار بازار دارایی فكری كشور
  • ارائه تسهیلات مالی در زمینه توسعه بازار محصولات و رونق فضای كسب وكار دانش‌بنیان در كشور
  • برگزاری نشست‌های تخصصی انتقال فناوری بین‌المللی/ تورهای تخصصی فناوری
  • برگزاری فستیوال‌های اختراعات در حوزه‌های تخصصی/ رویدادهای بهره‌برداری از فناوری های داخلی

 

سایر مراکزی که هم اکنون در ایران در حیطه فن‌بازار فعالیت می‌کنند عبارتند از:

 فن بازار داتفام (شرکت دانشگاهی توسعه فناوری)

 فن بازار استان قم (مرکز رشد دانشگاه قم)

 فن بازار پارک علم و فناوری یزد

 فن‌بازار منطقه‌ای خراسان (پارک علم و فناوری خراسان)

 مرکز فن بازارهای صنعتی آصف

 سامانه مبادلات فناوری (سمفا)

 فن‌بازار منطقه‌ای شمالغرب

 فن‌بازار ایران (شرکت سیوان)